तिब्बती ज्योतिष शास्त्र ( नाग्चि) मा पाँच महाभूत (पञ्चतत्त्व ) बीचको आपसी सम्बन्ध
तिब्बती ज्योतिष शास्त्र ( नाग्चि) मा पाँच महाभूत (पञ्चतत्त्व ) बीचको आपसी सम्बन्ध
तिब्बती ज्योतिष शास्त्र ( नाग्चि) मा पाँच महाभूत (पञ्चतत्त्व ) बीचको आपसी सम्बन्ध गणना गर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण औंला-प्रणाली हो।
लामा केसाङ ह्योल्मो (गोविन्द)
बौद्ध ज्योतिषी चिपा
शीर्षकमा लेखिएको མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་རྩིས་ཐང་को अर्थ "आमा, छोरा, शत्रु र मित्र (सम्बन्ध) को गणना" भन्ने हुन्छ।
यसमा पञ्चतत्त्व (काष्ठ, अग्नि, जमिन, फलाम, जल) बीचका ४ मुख्य सम्बन्धहरूलाई औंलाका तीरहरूमार्फत देखाइएको छ:
१. तत्त्वहरू बीचका ४ सम्बन्ध:-
* मा (མ་ -आमा): जन्म दिने वा जीवन/ऊर्जा बढाउने तत्त्व (उत्पादक)।
* बु (བུ་ - छोरा): आफूबाट जन्मिने वा उत्पन्न हुने तत्त्व।
* डा (དགྲ་ -शत्रु): विनाश गर्ने, नष्ट गर्ने वा नियन्त्रण गर्ने तत्त्व।
* डोक (གྲོགས་ -मित्र): सहयोग गर्ने, पोषण दिने वा अनुकूल वातावरण बनाउने तत्त्व।
२. पञ्चतत्त्वको चक्र र नियम:चित्रका श्लोकहरू अनुसार तत्त्वहरूको चक्र यसरी चल्छ।
* काष्ठ ( ཤིང་):-
* आमा: जल (जलले रूख बढाउँछ)
* छोरा: आगो (काष्ठ बलेर अग्नि बन्छ)
* शत्रु: फलाम (फलामले काष्ठ काट्छ)
* मित्र: जमिन
* अग्नि (མེ་):
* आमा: काष्ठ (काष्ठले अग्नि बाल्छ)
* छोरा: जमिन (अग्नि बलेर खरानी/ जमिन बन्छ)
* शत्रु: जल (जलले अग्नि निभाउँछ)
* मित्र: फलाम
* जमिन (ས་):
* आमा: अग्नि
* छोरा: धफलाम (खानीबाट फलाम तथा धातु निस्कन्छ)
* शत्रु: काष्ठ (रूखको जराले जमिन फुटाउँछ)
* मित्र: जल
* फलाम (ལྕགས་):
* आमा: जमिन
* छोरा: जल
* शत्रु: अग्नि (अग्निले फलाम पगाल्छ)
* मित्र: काष्ठ
* जल ( ཆུ་):
* आमा: फलाम
* छोरा: काष्ठ
* शत्रु: जमिन (जमिन अथवा माटोले पानी थुन्छ वा धमिल्याउँछ)
* मित्र: अग्नि
३. ज्योतिषमा यसको व्यावहारिक प्रयोग
जब कुनै व्यक्तिको जन्म-कुण्डली वा वार्षिक दशा हेरिन्छ, ज्योतिषीले यही औंलाको रेखाचित्र प्रयोग गरेर गणना गर्छन्:
* आमा र मित्र सम्बन्ध आएमा: शुभ, आरोग्य, समृद्धि र सफलता मिल्छ।
* छोरा सम्बन्ध आएमा: सामान्य, उन्नति हुने तर मिहिनेत धेरै गर्नुपर्ने हुन्छ।
* शत्रु सम्बन्ध आएमा: विघ्न-बाधा, रोग, नोक्सानी र दुर्घटनाको सम्भावना हुने हुनाले त्यसको शान्ति वा पूजा (रिम्ड्रो) गर्नुपर्ने हुन्छ।
Comments
Post a Comment