अभिधर्म
यो बौद्ध दर्शन तथा परम्परागत अभिधर्म (Abhidharma) ब्रह्माण्डविज्ञानमा आधारित सुमेरु पर्वत र ब्रह्माण्डको संरचना दर्शाउने एक विस्तृत र कलात्मक थाङ्का/पौभा शैलीको तस्बिर हो। तस्बिरले बौद्ध ग्रन्थहरूमा वर्णन गरिए अनुसार भौतिक र आध्यात्मिक संसारको बनावटलाई तल्लो तहदेखि माथिल्लो आकाशसम्म अति नै सूक्ष्म तरिकाले देखाएको छ।
तस्बिरको सबैभन्दा तल्लो भागमा विशाल महासागर (लवण समुद्र) फैलिएको छ, जसमा हरियालीले भरिएका महाद्वीपहरू तैरिरहेका देखिन्छन्। यी महाद्वीपहरूमध्ये मानिसहरू बस्ने जम्बूद्वीप (हाम्रो संसार) लाई पनि साङ्केतिक रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ। सागरको मध्य भागमा गोलाकार रूपमा रहेका सुनौला पर्वतका सातवटा शृङ्खलाहरू (सप्त स्वर्ण पर्वत) र तिनलाई घेरेका साना सागरहरू गोलाकार चक्रका रूपमा कोरिएका छन्।
यी गोलाकार पर्वत शृङ्खलाहरूको ठीक केन्द्रबाट ब्रह्माण्डको मुख्य स्तम्भको रूपमा सुमेरु पर्वत खडा भएको छ। सुमेरु पर्वतको विशेषता भनेको यसका चारै दिशा फरक-फरक बहुमूल्य पत्थर वा रङका छन् भन्ने मान्यता हो।
तस्बिरमा पनि यस पर्वतका पाखाहरूलाई नीलो (वैदूर्य वा नीलमणि), रातो (माणिक्य), सेतो (स्फटिक) र पहेंलो/सुनौलो रङमा विभाजन गरी स्पष्ट देखाइएको छ। पर्वतको बीच भागका भित्ताहरूमा साना-साना दरबार वा मन्दिरका आकृतिहरू छन्, जसले असुर वा तल्लो तहका देवलोकहरूलाई जनाउँछन्।
पर्वतको सम्म परेको फराकिलो चुचुरोमा सुनौलो र भव्य दरबार निर्माण गरिएको छ, जसलाई बौद्ध धर्ममा "त्रयास्त्रिंश देवलोक" (३३ देवताहरूको बासस्थान वा इन्द्रको भवन) मानिन्छ। त्यसभन्दा पनि माथि आकाशमा सेता र सुनौला दिव्य बादलहरूमाथि तैरिरहेको एक भव्य महल छ, जसले कामावचरका उच्च देवलोकहरू वा रूपलोकका असीम आध्यात्मिक संसारलाई प्रतिनिधित्व गर्दछ। नीलो र शान्त आकाशको पृष्ठभूमिमा कोरिएको यो सम्पूर्ण चित्रले भौतिक महासागरदेखि उच्च दिव्य लोकसम्मको बौद्ध अवधारणालाई कलात्मक रूपमा स्पष्ट पारेको छ।
Comments
Post a Comment